(Ribadeo, Lugo, 1907 - Granada 2001)

Benito Prieto Coussent, nace en Ribadeo (Lugo) o 6 de Xuño de 1907. Fillo de pais sinxelos e sensibles á arte, o neno aprendeu do seu pai, fotógrafo, os misterios da luz, a expresión dos retratos e a plasticidad das cousas. O primeiro contacto coa pintura teríao na veciñanza da casa do que fose magnífico pintor do último romanticismo, Dionisio Fierros, cuxa anciá e venerable viúva deixaba xogar ao neno "Benitín" cos utensilios do pintor. O impacto e a impresión dos cadros que alí vía, marcaban profunda pegada na imaxinación do neno.

Aos quince anos sería pensionado pola Deputación de Lugo para estudar en Madrid. Curiosamente, tería que esperar un ano para o seu ingreso na Academia de San Fernando, posto que non tiña a idade mínima regulamentaria. "Cheguei a Madrid con pantalón curto", recorda con nostalxia Prieto. Por suposto, non perdería o tempo durante este ano de compás de espera. Tomouno baixo a súa tutela o seu paisano Manuel Castro Gil, gran gravador e, naquel momento, xefe de gravadores da Casa da Moeda.
Finalmente, no curso 1923-24, puido matricularse na "Escola Especial de Pintura, Escritura e Gravado" de Madrid. A soñada "Academia". Os profesores-mestres que ensinaban ao mozo galego eran os reputados Cecilio Plá, Manuel Benedito, José Moreno Carbonero e Julio Romero de Torres. Os condiscípulos e amigos de Benito Prieto: moitos bohemios, algunhas señoritas-ben, tímidos provincianos, estranxeiros transcontinentales... e algúns tan singulares e especiais como Salvador Dalí Domenech. .
Benito Prieto Coussent obtivo os primeiros premios da súa promoción en Colorido e Composición, primeiros premios da súa promoción en Colorido e Composición, en Pintura ao aire libre e en Debuxo do Antigo.

Unha vez concluída a súa formación na Academia de San Fernando, e en posesión dun brillante expediente académico, gañaría as oposicións a praza de Profesor de Debuxo. Tendo a en Pintura ao aire libre e en Academia de San Fernando, e en posesión dun brillante expediente académico, gañaría as oposicións a praza de profesor de debuxo . Tendo a posibilidade de elixir entre Madrid ou Barcelona, optou por desembarcar no Instituto de Segundo Ensino da cidade pontevedresa de Tuy. Naquel Instituto de Tuy, de nova creación e pioneiro nos novos sistemas pedagóxicos impulsados pola República e as reformas metodológicas de Amós Salvador e Giner dos Ríos; podería o mozo Benito desenvolver as súas irresistibles inquietudes didácticas e pedagóxicas cos raparigos, nunca circunscritas só á contorna das aulas de debuxo ou modelado senón expandidas polos mais interesantes lugares da localidade. O seu inculcación aos alumnos cristalizouse no que chamaron "Resurrección do Románico" ou "Románico do século XX" no Instituto de Tuy como rezan os titulares dos xornais da época. Co resultado de toda esa inquietude artística, obras debuxadas, modeladas e esculpidas, montábanse celebradas exposicións a fin de curso. Ademais o innovador profesor daba clases gratuítas aos obreiros, fóra do horario lectivo, no que supuxo unha experiencia pioneira de "Formación Profesional", o que deu lugar a fomentar verdadeiras vocacións.

Froito destes traballos e experiencias foi, por exemplo, o labrado de senllos bloques de granito representando ao filósofo Sócrates e ao literato recentemente falecido, Ramón Mª do Valle Inclán que se erixiron en monumentos, que contaron cunha vida efémera por mor da inminente Guerra Civil española. Citemos unhas letras escritas por D. Pedro Díaz Álvarez alumno que foi de Benito Prieto, testemuña e partícipe de todo aquilo:

Benito Prieto Coussent. Inesquecible profesor de debuxo, pintura, modelado, escultura e poderes ocultos da mente humana. Tiña 25 anos e confesaba, cando viña a conto que se mantiña virxe e puro. Para nós naquel tempo, viña a ser algo así como un artista do Renacemento. Sabía de Anatomía máis que un médico, e nos seus debuxos, non se lle escapaba nin unha arteria dixital. A súa primeira lección, consistiu en romper con rabia e con razón láminas con amanerados perfís clásicos. ! Desde mañá debuxaredes as follas mortas do outono. Sabedes? As máis cromáticas e belas son as do níspero... E así aprendemos botánica e... a debuxar do natural. A multicolor e abigarrada exposición de fin de curso, foi un gran éxito. Durante o segundo curso Benito mandou traer un camión de arxila de Budiño e con ela empezaron as clases de modelado. Eran as súas leccións, alegres e lúdicas. Tras a arxila, chegou o granito das canteiras de Pazos de Reis e pronto soou alí " música de cantería..."

 O novo profesor, ademais, fundou a revista cultural "TUDE" en colaboración cos seus alumnos, que foi órgano difusor de arte, literatura e pensamento do colectivo estudantil. Foi nomeado Director Honorario por toda este exemplar labor e tributáronselle homenaxes e banquetes na súa honra. Aos poucos días de finalizar o curso 1935-36, comezou o cataclismo da guerra. Benito Prieto Coussent é detido na súa casa natal de Ribadeo, acusado de simpatizar e axudar a obreiros e anarquistas e conducido, precisamente, ao presidio de Tuy, a poucos metros do Instituto que acababa de deixar días antes.

Durante este escuro e tráxico episodio no cárcere, que marcará en diante e para sempre ao home e ao artista, Prieto realizou unha serie de 24 retratos dos seus compañeiros presos, uns coñecidos e outros movido pola compaixón e fraternidad ante o terror. Saído do cárcere é chamado a filas e incorporado ao batallón Zaragoza 530, que se dirixe á fronte de batalla. Recibe orde de ser apartado de filas e presentarse no Mosteiro de Guadalupe, onde permanecería recluído ata o final da contenda, convivindo cos frades, meditando, lendo e pintando. Deixou alí varias obras. En 1940 contrae matrimonio con Antoñita Rejón, moza farmacéutica e mestra granadina, naquel momento en exercicio por terras galegas. Trasladaron a súa residencia á localidade granadina do Padul. Alí pasaría Benito un dos períodos mais felices e fecundos da súa vida. Instala o seu estudo acondicionando un vello celeiro familiar, de onde, algún tempo despois sairía a obra máis representativa do pintor, o seu famosísimo "Cristo".

Naceron os seus fillos, Marisol e José Benito.

En Granada, e a pesar a súa voluntaria vida de retiro no Padul traba amizade con distintos personaxes da vida social e cultural da época, como Gallego Burín, García Vélez, Daneo Gentile, Blasco Reta, Gabriel Morcillo, Guirao, González de Vega, Seco de Lucena, Prieto Moreno, Martín Vivaldi, Hermanos Carazo, Pérez Serrabona, Marino Antequera, P. Juan Leal, etc., etc., de moitos dos cales deixou plasmada a efixie, desenvolvendo a súa xa afamada calidade de retratista. Pero un cadro tiña continuamente obsesionada a mente do artista: desenvolver unha visión nova e orixinal dun Cristo na Cruz. A obra, na que xa viña pensando desde moito tempo atrás, foi comezada a mediados da década dos 40, e iría tomando forma nunha larguísima xestación, non exenta de innumerables vicisitudes e controversias. A xénese do cadro foi realmente complexa, tanto na cristalización conceptual e formal como no tempo utilizado na súa realización, que obrigaron ao pintor a atopar solucións ás problemáticas plástico-expresivas e historicistas que anhelaba, realizando rigorosos estudos arqueolóxicos, antropomórficos, teolóxicos e formais que se materializaban en multitude de bosquexos que non chegaban a convencer ao seu autor e que ía destruíndo cada vez que non lograba liberarse do lastre anterior ("Tiven que quedarme só como un páramo para desasirme da influencia de todas as pinturas e todas as versións") e que iría decantando e levando ao papel ou ao lenzo a idea anhelada e cuxo colofón é a soberbia serie de oito magníficos debuxos ao carbón que o autor doa agora a esta Facultade de Belas Artes e que constitúen o eixo condutor da exposición que contemplamos.

O Cristo (os Cristos) de Benito Prieto Coussent presenta profundas modificacións con respecto á imaxe clásica de Cristo representado na cruz. Está considerada pola crítica como peza de capital importancia na iconografía relixiosa e unha das obras de arte relixiosa máis importantes deste século. O cadro foi presentado na Exposición Nacional de Belas Artes de Madrid de 1948. Obtivo medalla naquel certame, renunciando o autor a tal honra e premio para poder manter a propiedade sobre o cadro.
O impacto social da obra foi enorme, dando lugar a multitude de críticas e comentarios a favor e en contra, do que se fixo eco a prensa nacional e internacional. "O Cristo" catapultóu instantaneamente á fama ao seu autor. O mesmo ano de 1948, as Galerías Layetanas de Barcelona orgaizaron unha importante exposición para presentar alí o Cristo de Benito Prieto, e xunto á colección dos bosquexos preparatorios do cadro, que o acompañaban figuraron obras de Zurbarán, Pedro Berruguete, Juan de Flandes, Luís de Morales. Unha vez acougadas as augas, (non do todo, posto que Prieto chegaría a pintar outras tres versións do seu Cristo), o pintor, continúa a súa carreira como retratista, simultaneando o seu traballo entre Madrid e Selecta, chegando a realizar unha ampla nómina de obras.

Pasou dous anos, 1955 e 1956 pintando en Turquía (Éfeso e Istambul) onde realizou entre outras obras, o retrato do heroe nacional turco Atatürk e unha magnífica paisaxe "Ruínas de Éfeso", hoxe na Banca Francesa, en Madrid que se conta como unha das escasísimas incursións de Prieto na arte da Paisaxe. En 1958, viúvo da súa primeira esposa, contraeu matrimonio con Amparo Serrano, doutora en farmacia. Trasladan domicilio e estudo a Granada.
En 1971, inaugurando a madrileña Galería Bética, reúnese boa parte da obra do pintor, na que sería a primeira e case única exposición individual de Prieto, sempre descontento da súa obra e remiso a expola. Alí atopábanse, entre outros, cadros tan emblemáticos como os retratos do Dr. Barnard, carbón preparatorio e óleo final, O Cordobés novillero, e o marabilloso "Pai Damián". En 1983, Benito Prieto Coussent ingresa na Real Academia de Belas Artes A nosa Señora das Angustias de Granada, ocupando a cadeira de brazos de D. Gabriel Morcillo, artista a quen Prieto admirou profundamente. Como pequeno agasallo á Academia que lle recibía como numerario, o artista doou o seu Pai Damián.

No discurso de ingreso na Academia (de texto edificante, lapidario e sabrosísimo, cuxa lectura recomendamos sinceramente), o noso artista formula un verdadeiro postulado de filosofía, pintura e arte. É un dos escasos escritos cos que hoxe podemos contar da súa pluma.

F. Gil Tovar escribiu:

""Se houbese que facer unha definición telegráfica de Benito Prieto como pintor, podería dicirse: Magnifico debuxante. Realista expresivo, é dicir, clásico e moderno. Apaixonado na concepción e mental na execución. Artista integral, do corte dos do Renacemento, duro e sensible. E eterno repulsivo das medias tintas."

Persoalmente, adhírome e subscribo plenamente esta definición. Este é Benito Prieto Coussent.

Luis Ruiz Rodríguez Profesor Asociado Departamento de Pintura Facultade de Belas Artes Universidade de Granada

"Volver a páxina principal"